مراکز پژوهشی اسلامی و جهاد اقتصادی

روز 18/1/90 مراسم معارفه دوست عزیزم جناب حجت الاسلام والمسلمین آقای حسین توسلی به عنوان معاون پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی و رییس پژوهشگاه فرهنگ و فرهنگ اسلامی بود.  

اولا این گزینش را به ریاست محترم دفتر تبلیغات اسلامی و همکاران این پژوهشگاه تبریک عرض می کنم. ایشان از پژوهشگران فاضل، متعهد، و دقیق در بایسته های پژوهش هستند. در سال های قبل مدتی ریاست پژوهشکده اندیشه سیاسی این پژوهشگاه را عهده دار بودند و از سال84 نیز به عنوان نماینده معاونت آموزش دفتر تبلیغات اسلامی(درزمانی که رییس فعلی دفتر معاون اموزشی دفتر بودند)، عضو شورای کتاب موسسه بوستان کتاب بودند. دقت های خاص های ایشان در ارزیابی کتاب ها که اغلب کتاب های دانشگاه باقرالعلوم_ع_ و پژوهشگاه دفتر را بررسی می کردند، برای سایر اعضای شورا اطمینان بخش بود. باتوجه به این دقت، درتماس تلفنی برای تبریک این مسئولیت، با اشاره به دقت ارزیابی ایشان واشکالاتی که بر برخی از آثار پژوهشگاه که به شورای کتاب می رسید، داشتند،عرض کردم که اکنون زمان اجرای ان دیدگاه های ارزشمند است...

خوشبختانه در مراسم تودیع نیز نکات ارزشمندی بیان شد. ازجمله رییس محترم دفتر جناب حجت الاسلام والمسلمین آقای دکتر واعظی، نکات قابل توجهی اشاره کردند که به نظر می رسد در صورت رعایت همان چند نکته بتوان وظیفه ای که به عهده مراکز پژوهشی اسلامی، خصوصا در سال جهاد اقتصادی است، تحقق یافته دانست.

برخی از مطالب ایشان در اینجا قابل دسترسی است.

بزرگترین معضل این مراکز همانند اغلب مراکز فرهنگی، عدم بهره وری وبهره گیری کافی از امکانات است. گرچه در حد خود کارهای ارزشمندی می شود اما باتوجه به کمبودها از یک سو  واز سوی دیگر نیازها و امکان بهره گیری بیشتر از امکانات برای تحقق اهداف، انتظار دقت بیشتری است. تعبیر ایشان این بود در مواردی محصولات چنین مراکزی در حد انتظار نیست و همانند این است که مثلا فیلی موش بزاید.

این مطلب را بارها به رییس قبلی دفتر و مقایسه برخی عملکردها تذکر می دادم. از چمله با ذکر مثال موسسه بوستان کتاب که فقط با یک میلیارد تومان سرمایه نقدی در اختیار سالانه و به صورت کاملا خودگردان بالغ بر 120 عنوان کتاب چاپ اول و بالغ بر 300عنوان بازچاپ اثار قبلی خود را منتشر می کرد. کتاب هایی که 18% اثار چاپ اول در جشنواره ها کتاب برگزیده بود و موسسه 28 نوبت و تقریبا سالی دو نوبت ناشر برگزیده شد، توفیقی که حتی یک نوبت آن آرزوی مراکزی بزرگ بود و تحقق نیافته بود. در حالی که پژوهشگاه دفتر با بودجه ای سالانه بالغ بر 8برابر سرمایه بوستان، آثار منتشر شده حتی به نیمی از اثار بوستان نمی رسید. ظاهرا این تذکرات کنتر مورد توجه بود وحتی درخواست های تلاش بیشتر از همکاران برای بهره وری بیشتر به عنوان رفتار های سخت گیرانه و... تلقی و رفتار شد....

از نکات مهم دیگر توجه به ضرورت ها و نیازهای مخاطبان است. مثلا موسسه بوستان کتاب با تقسیم مخاطبان خود به سه گروه مخاطب: تخصصی، عمومی وکودک ونوجوان و در 16 موضوع اصلی به نیاز مخاطبان توجه جدی داشت.

در نکات مورد توجه ریاست محترم دفت در مراسم این معارفه، توجه به این نکته بود که بجای تکرار مکررات، دفتر تبلیغات اسلامی براساس رسالت خود و به عنوان نماد روشنفکری حوزه در عرصه هایی وارد شود که احیانا دیگر مراکز توان، جسارت و یا حتی درک و لزوم اقدام ان را ندارند، موضوعاتی که حتی لزان است و بابد با اقدام -ضمن رعایت معیارها- راه را برای ورود دیگران بازکرد.

به طور مثال احیای تراث اسلامی که گرچه کاری لازم است ولی از آنچا که در توان و مورد توجه سایرین حتی یک نفر پژوهشکر است، شاید صرف امکانات برای ان چندان اولویتی نداشته باشد. حتی برخی پژوهش ها که از عهده فرد در قالب پژوهش اختیاری و یا پایان نامه های فضلای حوزه و دانشجویان دانشگاه ها برمی اید به نظر می رسد اولویت اول چنین مراکزی نیست. پژوهشی را می توان در اولویت دانست که نیاز به امکانات بیشتر خصوصا از جهت تجمیع نیروی انسانی کارآمد باشد. پژوهشی که اگر از طرف این مجموعه انجام نشود، تقریبا بتوان بیان کرد تحقق نخواهد یافت. طراحی و اجرای چنین پژوهش های جمعی به نظر می رسد کار دشواری نباشد که قطعا با عزم جناب توسلی قابل تحقق است.

از لوازم دست یابی به چنین توانی لازم است که حداقل از اعضای هیئت علمی تمام وقت پژوهشگاه خواست که بهترین فرصت خود را صرف کارهای پژوهشی این پژوهشگاه کنند. تقسیم توان و فرصت بین چند مرکز، تمام کارها ابتر خواهد گذاشت. تحمل مشکلات این اقدام گرچه بسیار طاقت فرساست، اما از نکات کلیدی توفیق است.

بدون تردید تحقق همین نکات نتیجه ان بهره وری بیشتر وتحقق جهاد اقتصادی در این حوزه است است. مطلبی که مورد تاکید جناب اقای توسلی در مراسم معارفه بود(اینجا)، بدون آن که با تالیف چند کتاب احیانا راه های تحقق جهاد اقتصادی را بخواهیم برای دیگران بنمایانیم  و آن را  در فهرست عملکرد خود  و در اجرای ان در این سال  به شمار آوریم.

باردیگر برای برای این برادر عزیز آرزوی توفیق در انجام این وظیفه سنگینی که به عهده گرفته اند را دارم. بمنه وکرمه.