شمس: اقتصاد ضعیف نشر بحران گرانی کاغذ را نمایان تر کرده است

چکیده:

 وضعیت امروز به درستی نشان می دهد که اقتصاد نشر ما شکل مناسبی ندارد و به محض کوچکترین تغییری از پا می افتد.

سید محمدکاظم شمس مدیر موسسه کتاب ناب و عضو هیات مدیره مجمع ناشران انقلاب اسلامی در گفت و گو با پایگاه اطلاع رسانی مجمع ناشران انقلاب اسلامی با اشاره به مشکلات پیش آمده برای ناشران در نتیجه گرانی کاغذ، اظهار کرد: گرانی کاغذ بر وضعیت فعالیت ناشران به ویژه ناشران خصوصی تاثیر منفی گذاشته است اما من می خواهم در نگاهی وسیع تر مساله نشر را بررسی کنم و آن «اقتصاد نشر»، است.

وی در تقسیم بندی مشکلات نشر، گفت: مشکلات نشر به چندین دسته تقسیم می شود که می توان به کیفیت و امور فنی چاپ، محتوا، ترجمه، توزیع و پخش، اطلاع رسانی و تبلیغ و ... اشاره کرد. در این میان یک گروه از مشکلات نیز به «اقتصاد نشر» برمی گردد و اگر قرار است نشر چالاکی را داشته باشیم باید همه این مشکلات را کنار هم دید و بررسی کرد.

نشر باید استقلال مالی داشته باشد

شمس «اقتصاد نشر» را مهم ترین مساله و مشکل صنعت نشر عنوان کرد و افزود: نشر در کنار فرهنگی بودن، یک صنعت است و باید قوانین یک کار تولیدی اقتصادی را در آن مورد توجه قرار داد که نیاز مخاطب، شناخت بازار، عرضه درست و ... از جمله این موارد است. به ویژه اینکه کتاب در بازار غیرسالم رقابتی عرضه می شود و باید به چنین رقابتی نیز توجه کرد.

وی ادامه داد: در چنین وضعیتی اگر قرار باشد فعالیت نشر به درستی انجام گیرد، باید مستقل باشد و روی پای خود بایستد. منظور من این نیست که نظارت از سوی نهادهایی چون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نباشد، بلکه منظور استقلال مالی و حمایتی است تا اگر روزی این حمایت ها برداشته شد، نشر کشور از پا نیافتد.

مدیر انتشارات «کتاب ناب» در این باره به صنعت خودروسازی اشاره کرد و گفت: خودروسازان خودروهای خود را تولید می کنند اما راهنمایی و رانندگی به عملکرد آن نظارت دارد ولی قرار نیست تولیدکنندگان پولی از راهنمایی و رانندگی دریافت کنند. ولی می بینید که در نشر این اتفاق می افتد و این صنعت به شدت وابسته دولت است.

محمدکاظم شمس تصریح کرد: نشر ما به قدری ضعیف است که با کوچکترین تغییری می شکند و در شرایطی مثل امروز که با گرانی کاغذ رو به رو هستیم، دچار بحران های شدید می شود.

وی با بیان این که این گرانی کاغذ را می توان از مهم ترین بحران های پیش آمده در صنعت نشر پس از انقلاب اسلامی دانست، ابراز کرد: اگر صنعت نشر ما فربه و مستقل باشد در چنین شرایطی می تواند مقاومت کند و به این شکل از پا نیافتد. وضعیت امروز به درستی نشان می دهد که اقتصاد نشر ما شکل مناسبی ندارد و به محض کوچکترین تغییری از پا می افتد.

اقتصاد نشر به محض نبود حمایت، فلج می شود

شمس در بخش دیگری از صحبت های خود ضمن تاکید بر استقلال صنعت نشر از نهادهای دولتی، گفت: اگر پذیرفتیم که اقتصاد نشر ضعیف است حال باید درباره چگونگی تقویت آن بررسی کرد و آن را به عنوان یک رسانه مهم فرهنگی که پشتوانه آموزشی دارد، به اقتصاد پویا رساند. سایر مشکلات چون سرانه پایین مطالعه، توزیع نامناسب، ویترین کتاب و ... پس از پویایی اقتصاد نشر، قابل بررسی و حل خواهد بود.

وی تاکید کرد: منظور دقیق من همین است که اقتصاد نشر به محض نبود حمایت، فلج می شود و ما باید کاری کنیم که لااقل در تامین نیازهای ابتدایی بتواند روی پای خود بایستد.

به گفته عضو هیات مدیره مجمع ناشران انقلاب اسلامی نهادهای تصمیم گیرنده و متفکر چون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجمع ناشران انقلاب اسلامی می توانند در این زمینه فکر کنند و زمینه هایی را برای استقلال اقتصاد نشر پیشنهاد دهند.

وی در ادامه گفت: متاسفانه اغلب ناشران اصلی و مهم، وابسته به مراکز دولتی و مراکز شبه دولتی هستند و فعالیت شان بیش از آن که متاثر از فضای نشر باشد، متاثر از نظر و تصمیم نهادهای حامی شان چون حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، آستان قدس رضوی و ... است. ما باید شرایطی را در صنعت نشر داشته باشیم که ناشران خصوصی رغبت کنند به این عرصه وارد شوند.

شمس افزود: از بین رفتن ناشران و تعطیلی کارشان، از میان رفتن سرمایه مالی نیست بلکه از میان رفتن تمام تجربیاتی است که در طول سال ها کسب کرده اند و ما باید فکری برای این معضل کنیم.

ضعف هایمان را با تزریق پول حمایتی دولت می پوشانیم

انتشارات «کتاب ناب» در بخش دیگری از صحبت های خود ضمن اشاره به کسانی که می گویند مسائل فرهنگی نیازمند حمایت های دولتی است، ابراز کرد: اگر فعالان نشر نیاز مخاطب را بشناسند و ابتکار عمل داشته باشند می توانند فروش خوبی داشته باشند. متاسفانه ما می آییم و کتاب نامناسب چاپ می کنیم و آن وقت با تزریق پول از حمایت های دولتی و هدیه آن به مخاطبان می خواهیم این مشکل خود را حل کنیم. در حالی که مخاطب کتاب هدیه نامناسب را هم نمی خواند.

به اعتقاد این عضو مجمع ناشران انقلاب اسلامی، کتابی که بر اساس نیاز مخاطب و با داشتن جاذبه تولید و عرضه می شود، قطعا به فروش خواهد رسید و نمونه های بسیاری از این دست را می توان در صنعت نشر مثال زد.

وی ادامه داد: ما باید کاری کنیم که مخاطب به دنبال تامین نیاز خود بیاید. پوشاک به گونه ای در کشور تبلیغ می شود که مخاطب اگر یک نوع از آن را دارد به دنبال نوع دیگری می آید و کتاب نیز باید به همین شکل عرضه شود.

دولت باید ارز مرجع را به بازار نشر تزریق کند

مدیر انتشارات «کتاب ناب» در ادامه گفت و گو با اشاره به تحریم های اقتصادی علیه ایران، تصریح کرد: تحریم های اقتصادی، مدیریت ضعیف مسئولان و وضعیت نشر همه دست به دست هم داده و چنین بحرانی را برای صنعت نشر رقم زده است. از سویی محتکران نیز اوضاع را بدتر کرده اند.

شمس تاکید کرد: من اگر می توانستم کتاب هایم را با کاغذ بندی 35 تومان تولید کنیم الان این مساله تا حد زیادی برایم غیرممکن است و نمی توانم آثار آماده را به بازار نشر بدهم. از سوی ناشران بزرگ نیز بخش عمده ای کاهش تولید داشته اند و خروجی شان پایین آمده است. در این اوضاع، هر ناشری به اندازه خود، دچار مشکل شده است.

وی برای حل فوری معضل گرانی کاغذ چند پیشنهاد داد و گفت: به اعتقاد من دولت باید ارز مرجع را به بازار نشر تزریق کند و به شکل فوری آن را در اختیار تعاونی ها قرار دهد تا کاغذ با قیمت پایین به بازار وارد شود و در ادامه این کار، محتکران خود مجبور می شوند قیمت را پایین بیاورند و یا از بازار کنار روند. راه دیگر این است که در سال «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» کارخانه های کاغذ احیا و همچنین کارخانه های دیگری تاسیس شود تا با استفاده از مازاد نیشکر در کشور، تولید کاغذ داخلی را افزایش دهیم و برای همیشه در این عرصه به خودکفایی برسیم.

منبع: منا