آیا ضرورتی برای تبلیغ کتاب وجود دارد؟ گفتگو با مدیرعامل سابق خبرگزاری فارس و کارشناس امور رسانه‏ ای در خصوص تبلیغ کتاب

چکیده:

 اگر ما کتاب را با مسایل پیرامونش یک پازل کامل در نظر بگیریم، شامل تولید، توزیع و تبلیغ می‌شود زیرا برای این که توزیع کتاب به خوبی صورت بگیرد و به دست مخاطب اصلی خود برسد نیاز به تبلیغات کتاب داریم. در واقع ما باید بتوانیم برای کتاب‌هایی که فکر می‌کنیم مخاطب به آن‌ها نیاز دارد، اطلاع رسانی کنیم تا خواننده بتواند آن را تهیه کند./ تبلیغ کتاب، در مقایسه با بسیاری از کالاهای دیگر، در بخش تبلیغات جایگاهی ندارد

برای معرفی و جا انداختن یک کتاب یا هر کالای فرهنگی به یکسری ملزومات منطقی نیاز داریم اما متأسفانه در کشور ما برای معرفی و یا تبلیغ کتاب برنامه ریزی و روش درست و مناسبی وجود ندارد.

هشدار رهبر معظم انقلاب از وضعیت کتاب در کشور در نخستین دیدار کتابداران و مسؤولان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در 29 تیرماه سال 1390، نشان از حساسیت و اهمیت این موضوع دارد. ایشان فرمودند: « یکى از کارهاى بزرگ و مهم در سطح جامعه این است که تبلیغات کتابخوانى همه‌گیر شود. ما امروز مى‌بینیم براى کالاهاى کم‌اهمیت که تأثیرى هم در زندگى انسانها ندارند، صاحبانش تبلیغات رنگینِ عجیب و غریبى را متصدى می شوند، مباشر می شوند؛ دستگاه‌هاى ارتباط‌جمعى، مطبوعات، صدا و سیما آنها را پخش می کنند؛ در حالى که آن محصولات هیچ ضرورتى ندارند، هیچ لزومى ندارند، یک چیز اضافى در زندگى هستند؛ گاهى بودنشان مفید است، گاهى بودنشان حتى مفید هم نیست؛ شاید مضر هم هست. محصولى با عظمت کتاب، با ارزش کتاب، درخور این است که تبلیغ بشود؛ تشویق بشوند کسانى که میتوانند کتاب را بخوانند؛ این را ما باید به صورت عادت در بیاوریم.» .

اما با وجود این هشدار جدی باز هم میبینیم که در این حجم بالای تبلیغات کالاها و خدمات، کتاب جایگاه بسیار محدودی دارد و این نشان می‏دهد که متأسفانه این هشدار از سوی مسؤولان رسمی و متصدیان حوزه کتاب، آن‏طور که شایسته است، مورد توجه قرار نگرفت.



رهبری در نخستین دیداری که با کتابداران و مسؤولان نهاد کتاب‌خانه‌های عمومی کشور در 29 تیر ماه سال 1390کتابداران داشتند بر ضرورت تبلیغات کتاب تأکید کردند و فرمودند برای کالاهای کم اهمیت هم تبلیغ می‏شود اما برای محصول باارزشی مانند کتاب؛ تبلیغی صورت نمی‏گیرد. لطفا در خصوص ضرورت تبلیغ کتاب و وضعیت آن در کشورمان توضیح دهید؟



در کشور ما مشکل کتاب‌خوانی و عدم توجه جدی به جایگاه کتاب صرفاً به دلیل بحث تبلیغات نیست، دلایل مختلفی برای این مشکل وجود دارد، ولی قاعدتاً بحث تبلیغات هم در این موضوع یکی از عوامل مهمی است که باید برای آن بر‌نامه‌ریزی کرد.

به نظرم این مسأله خیلی نیاز به مطالعه و کنکاش ندارد و کاملاً مشهود است که تبلیغ کتاب، در مقایسه با بسیاری از کالاهای دیگر، در بخش تبلیغات جایگاهی ندارد. طبیعتاً یکی از راهکارهای گسترش کتاب و کتاب‌خوانی در کشور بحث تبلیغات است که باید برای آن برنامه‌ریزی کرد و مجموعه‌ها و دستگاه‌های مختلفی در این زمینه نقش دارند. از رسانه‌های مختلف، از جمله رسانۀ ملی، و همچنین مجموعه‌های تبلیغات شهری و هر آنچه به عنوان تبلیغ شناخته می‌شود می‌توان متناسب با موضوع کتاب بهره‌برداری کرد. البته طبیعی است که نوع تبلیغ کتاب‌ با تبلیغ محصولات مصرفی یا خوراکی تفاوت‌های زیادی دارد. مثلاً ممکن است تیزر تبلیغاتی برای یک محصول خوراکی یا خودرو مؤثر باشد، ولی برای کتاب این گونه تبلیغات کمتر اثر دارند. در مجموع خود این موضوع نیازمند یک پژوهش است که چه شیوه‌هایی می‌تواند برای تبلیغ کتاب مؤثر باشد. در این خصوص، طبیعتاً تبلیغات مستقیم و غیرمستقیم می‌توانند مورد توجه قرار گیرند. اگر روی این موضوع سرمایه‌گذاری شود، می‌توان نتایج آن را سنجید و به لحاظ آماری یک بررسی دقیق ارائه کرد. ولی همان طور که عرض کردم مشکل کتاب‌خوانی در کشور ما فقط به بحث تبلیغات برنمی‌گردد.

منبع:منا