عماد افروغ: شهید مطهری معتقد بود آینده جمهوری اسلامی، آینده روحانیت است/ کاش سنت حسنه او برای نقد چالش های حوزه ادامه می یافت

او را باید متفکر آینده نامید. این نکته مهمی است که دکتر عماد افروغ در گفت و گو با خبرانلاین در نسبت شرائط فکری و سیاسی امروز ما با اندیشه های شهیدمطهری مطرح کرد.

دغدغه های شهید مطهری، دغدغه های امروز ما
این استاد جامعه شاسی دانشگاه به مناسبت سالگرد استاد شهید مطهری تاکید کرد: " دغدغه های شهید مطهری، دغدغه های امروز ماست. استاد شهید مرتضی مطهری بیشتر متفکر بعد از انقلاب اسلامی است، گرچه این امر نفی تلاش و نقش وی در ایجاد جمهوری اسلامی نیست اما آثار وی برای بعد از جمهوری اسلامی هم کاربرد دارد، به ویژه دغدغه هایی که در کتاب آینده جمهوری اسلامی مطرح کرده است. او را باید متفکر آینده نامید."
افروغ می گوید: " دغدغه هایی مثل آزادی تفکر، عدالت اجتماعی، استقلال فکری و معنویت و حتی هشدارهایی که به روحانیت داده، که تا حد امکان وارد مشاغل دولتی و تصدی گری نشده و از نقش نظارتی خود غافل نشوند. اگر به حرف های او توجه می کردیم حال و روز بهتری داشتیم. وی در کتاب " آینده جمهوری اسلامی" تصریح کرد که اعتقاد دارد آینده جمهوری اسلامی، آینده روحانیت است. چرا که برای روحانیت در مدیریت و نقش آفرینی فکری در جمهوری اسلامی جایگاه بلندی قائل است. "
نمایندهٔ مردم تهران در دوره هفتم مجلس شورای اسلامی می افزاید: " استاد مطهری با ضرورت های زمانی و مکانی کاملا آشنا بود، دغدغه یک روشنفکر حقیقی و واقعی را داشت و همواره می کوشید مدافع مردم باشد. او به عنوان یک عالم اسلامی تلاش کرد ایدئولوژی اسلامی را احیا کند و در مواجه با چالش های پیش رو سربلند بیرون آید و به مسائل، معضلات و پرسش هایی پرداخت که هنوز جزو پرسش های اساسی ما محسوب می شوند. می توان گفت که شهید مطهری درد آشنا است، وی با مسائل و دغدغه های روز کاملا آشنا بود و درک بسیار بالایی از سؤالات و چالش های روز داشت."

مقابله با خرافه‌گرایی و سطحی‌نگری
پژوهشگر مسائل جامعه شناسی از استاد مطهری به عنوان یکی از روشنفکران دینی معاصر یاد کرد و با یادآوری مقابله وی با خرافه‌گرایی و سطحی‌نگری تأکید استاد مطهری بر نقد تفکر و پرهیز از نقد شخصیت را یادآور شد و گفت: پژوهشگر مسائل جامعه شناسی از استاد مطهری به عنوان یکی از روشنفکران دینی معاصر یاد کرد و با یادآوری مقابله وی با خرافه‌گرایی و سطحی‌نگری تأکید استاد مطهری بر نقد تفکر و پرهیز از نقد شخصیت را یادآور شد و گفت: متاسفانه باید قبول کنیم که با افکار شهید مطهری فاصله زیادی داریم.
ای کاش سنت حسنه نقد حوزه درباره چالش های پیش روی حوزه ادامه می یافت
شهید مطهری از چنان شجاعتی برخوردار بود که در مقابل سنت های متحجر، باز دارنده ، آسیب زا و پوسیده که می تواند سست کننده پایه های اعتقادی مردم باشد، می ایستد. ایشان به رغم توصیفات و تحسین های بی نظیرش از روحانیت در کتاب "سازمان روحانیت" به آسیب شناسی این نهاد می پردازد و ای کاش این سنت حسنه در مورد سایر چالش های پیش روی حوزه نیز ادامه می یافت. ایشان با اینکه وامدار روحانیت است اما این مسئله مانع نقد منصفانه این مجموعه نمی شود.
دکتر افزوغ با تأکید بر اینکه شهید مطهری به نقد فکر و روش می پرداخت نه نقد شخصیت، می افزاید : یک مساله ای هم هست که ما امروز متأسفانه در نقادی های خود لحاظ نمی کنیم و به جای اینکه فکری را با استدلال و انصاف نقد کنیم به نقد شخصیت و حتی هتک افراد می پردازیم. شهید مطهری از نگاه سطحی به مسائل پرهیز و به واکاوی فلسفی و نقد بن مایه ها می پرداخت و این مسئله ای است که در روزگار ما کمتر به آن توجه می شود. او به جای نقد شخصیت به نقد روش و نقد فکر می پرداخت. 

باور بالای او نسبت به جامعیت اسلام
افروغ درباره ویژگی های شاخص اندیشه های استاد مطهری گفت: " باور بالایی که او نسبت به جامعیت اسلام داشت و این که مطهری اسلام را دین کامل می داند به همین دلیل در بیشتر آثار وی استناد به آیات و روایات زیاد به چشم می خورد چرا که سعی می کند حسب باورهایی که دارد پاسخ دینی کاملا ناب به پرسش ها ارائه دهد. همچنین مطهری تفکر فلسفی و عرفانی بالایی داشت. مسئله سوم درباره ویژگهای اندیشه‌های مرتضی مطهری نگاه عقلی و فلسفی وی است، شهید مطهری عقلی بارور و شکوفا داشت. سال ها زحمت کشیده با آرا فیلسوفان و عرفای بزرگ آشنا بوده و تفکر فلسفی و عرفانی بالایی داشت و با این پیشینه سراغ آثار و مکاتب مختلف می رفت و با دلیل و برهان به مناقشات پاسخ می داد و در این بین جانب انصاف را هم رعایت می کردد که هم در داوری ها و هم در ارزیابی ها خود منصف بود."
این عضو کمیسیون فرهنگی دوره هفتم مجلس تاکید دارد: " جامعیت آثار و افکار و مطالعات شهید مطهری نشان دهنده این است که ایشان نقش روشنفکری خود را به خوبی ایفا کرد و وارد عرصه هایی شد که مورد پرسش بود و نگرش فلسفی و باور او به جامعیت دین، به آثار ایشان غنا بخشید. با همین غناست که می بینیم ایشان در مواجهه با دیدگاه های مختلف به بررسی منصفانه اندیشه های متفکران می پرداخت و کاملا جانب انصاف را در نقد آثار و اندیشه ها رعایت و حتی به نقاط قوت اشاره می کرد. مرحوم مطهری در کنار عمق و نگرش فلسفی، از آنجایی که دین اسلام را جامع می دانست همواره می کوشید در مواجهه با چالشهای فکری این ظرفیتها و قابلیتها را به رخ بکشد. "

رویارویی با مدعیان مکاتب روشنفکری و سیاسی
دکتر عماد افروغ در پایان گفت وگو با خبرآنلاین با اشاره به رویارویی شهید مطهری جدی مدعیان مکاتب جدیدی روشنفکری و سیاسی تصریح کرد: " مطهری هم در انتقال مفاهیم مدعیان مکاتب روشنفکری جانب انصاف را رعایت کرده و هم در داوری ها و ارزیابی ها، به طوری که گاهی وقتی آثار وی را مطالعه می کنید متوجه نمی شوید که این قول متعلق به خود است یا مکتبی که قرار است نقد شود. وی به علوم اسلامی تسلط داشت که غنا و محتوای آثار وی را بیشتر می کرد. شهید مطهری خودباور بود و به هیچ وجه شیفته مکاتب و آثاری که بررسی می کرد نبود. احساس می کرد با توجه به اندوخته ها و منابعی که دارد می توان به این شبهات پاسخ گفت و در پاسخ گفتن نیز به هیچ عنوان تعارف نمی کرد. گاهی فرد پاسخ را دارد اما تحت تأثیر مقتضیات و شرایط روز قرار می گیرد اما این امر در مورد مطهری صدق نمی کرد."
وی می افزاید: " کسی که با قلم استاد شهید آشنا باشد طهارت را حس می کند علاوه بر آن آثار شهید مرتضی مطهری بهجت آفرین و امیدبخش است و علت آن دینی بودن این آثار است چرا که دین سرشار از امید است. مطالعه این آثار امید و بهجت را به خواننده منتقل می کند. از آنجا که مطهری نگاه عقلی و همچنین فلسفی داشت، تأویل گرا نبود اما به تأویل هم درس می داد بلکه تلاش می کرد اتفاقاتی که بر اسلام گذشته اما اساسا ربطی به اسلام نداشته را بررسی کند . وی هر عقیده ای را بر نمی تابد. حسب همان نگاه تأویل گرایانه با متون و رسوم منحرف ولو به نام دین سخت در ستیز بود که این امر در کتاب حماسه حسینی مشاهده می شود. "

منبع:خبرانلاین