کتابشناسی آثار منتخب جایزه‌های کتاب ایران ۱۴۰۳

به گزارش "پایگاه اطلاع رسانی کتاب ناب" به نقل از سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران ‌ (ایبنا)، «کتابشناسی توصیفی؛ آثار منتخب جایزه‌های کتاب ایران ۱۴۰۳» در آستانه برگزاری چهل‌وسومین دوره جایزه کتاب سال، با مقدمه ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران منتشر شد.

این کتاب در پنج فصل تدوین شده و نمایه‌ها نیز شامل چهار «نمایه موضوعی آثار منتخب» «نمایه آثار منتخب» «نمایه پدیدآورندگان آثار منتخب» و «نمایه ناشران آثار منتخب» است.

«کتابشناسی توصیفی؛ آثار منتخب جایزه‌های کتاب ایران ۱۴۰۳» چیست؟

این کتاب دربردارنده معرفی جایزه‌ها و جشنواره‌های برگزار شده در سال ۱۴۰۳ و چکیده و مشخصه‌های کوتاه از ۶۰۲ کتاب است که رتبه برگزیده، شایسته تقدیر یا هر عنوان برتر دیگری را در این جایزه‌ها کسب کرده‌اند.

حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، در بخش نخست مقدمه به دو هدف مهم علاوه‌بر برگزاری جشنواره‌ها و جوایز کتاب‌محور تاکید کرده و آورده است: «جشنواره‌ها و جایزه‌هایی که در حوزه کتاب راه‌اندازی می‌شود، معمولاً دو هدف اصلی را دنبال می‌کنند: حمایت از پدیدآورندگان آثار منتخب و معرفی این آثار به جامعه مخاطبان و خوانندگان.

اما دو مسئله به‌مراتب مهم‌تر در راه‌اندازی این جشنواره‌ها و جایزه‌ها وجود دارد: یکی گسترش و توسعه ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی است.

زیرا جامعه کتابخوان معمولاً به کتاب‌هایی که در این جشنواره‌ها و جایزه‌ها صاحب رتبه می‌شوند، علاقه‌مندی و تمایل بیشتری نشان می‌دهند. این امر موجب نوعی اطلاع‌رسانی آثار برتر در این رویدادها می‌شود.

مسئله دیگری که برگزاری این جشنواره‌ها و جایزه‌ها زمینه آن را فراهم می‌کند، فرهنگ نقد و بررسی کتاب‌های صاحب رتبه در موضوع‌ها و رشته‌های گوناگون علمی است که در جای خود از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. زیرا کتابی که در جامعه به‌عنوان اثر برگزیده یا شایسته‌تقدیر انتخاب می‌شود، معمولاً با بازخوردها و نقدونظرهایی در شکل‌ها و قالب‌های مختلف همراه است.»

براساس همین استدلال، در ادامه مقدمه به موضوع مهم دیگری پرداخته شده است؛ مقایسه و تحلیل وضعیت کمی و کیفی جشنواره‌ها و جایزه‌های حوزه کتاب، به‌عنوان یک ضرورت در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های فرهنگی تاکید شده است.

در ادامه می‌خوانیم: «مقایسه و تحلیل وضعیت کمّی و کیفی جشنواره‌ها و جایزه‌های حوزه کتاب در سال‌های گوناگون را باید یک ضرورت در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های فرهنگی دانست. زیرا بدون داشتن تصوری دقیق، واضح و قابل اعتماد از شرایط فرهنگ کشور (شرایط نشر و کتاب) نمی‌توان هدف‌گذاری، راهبرد، سیاست و برنامه‌ریزی کارآمدی در این حوزه انتظار داشت.»

تحلیل داده‌های کتاب‌محور؛ پشتوانه سیاست‌گذاری فرهنگی

در ادامه مقدمه و پیش از ورود به بخش داده‌های آماری، بر رویکرد خانه کتاب و ادبیات ایران در توجه به اطلاعات آماری تاکید شده و آمده است: «از همین رو موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران، بیش از پیش کوشیده است تا به پشتوانه رصد، تهیه و تحلیل آمارهای حوزه نشر، افزون برتهیه یا تقویت بانک‌های آماری و اطلاعاتی در حوزه نشر و کتاب، گزارش‌های کمّی و کیفی و به‌طور مشخص، تحلیلی از شرایط نشر و کتاب در کشور تهیه کرده و در دسترس مدیران فرهنگی و پژوهشگران و دیگر اقشار جامعه قرار دهد.

تهیه کتابشناسی توصیفی آثار منتخب جایزه‌های کتاب ایران در سال ۱۴۰۳، ازجمله همین فعالیت‌هاست که از سال ۱۳۹۴ و با هدف یادشده است.»

روایت آماری

براساس بررسی‌های صورت گرفته و اطلاعات و آمارهای موجود در طول سال ۱۴۰۳، ۴۱ جایزه و جشنواره کتاب در سطح ملی، بین‌المللی و استانی در کشور برگزار شده است که در مقایسه با سال ۱۴۰۲، ۷ جایزه کمتر برگزار شده که کاهش جشنواره‌ها مربوط به بخش‌های سالانه ادبی، موضوعی و استانی است. اما در بخش کودک و نوجوان سه جشنواره بیشتر برگزار شده است.

در سال ۱۴۰۲ در بخش سالانه ۹ جشنواره برگزار شد، درحالی که در سال ۱۴۰۳، ۷ جشنواره برگزار شده است. در سال ۱۴۰۲ در بخش ادبی، ۱۱ جشنواره برگزار شد، درحالی که در سال ۱۴۰۳، ۱۰ جشنواره برگزار شده است. در سال ۱۴۰۲ در بخش موضوعی ۱۲ جایزه برگزار اما در سال ۱۴۰۳ فقط ۹ جایزه برگزار شد.

در سال ۱۴۰۲ در بخش استانی ۱۲ جشنواره برگزار شد، درحالی که در سال ۱۴۰۳ این آمار به ۸ جشنواره تنزل یافته است. در بخش کودک، سال ۱۴۰۳ نیز نسبت به سال ۱۴۰۲، ۳ جشنواره بیشتر برگزار شده است.

تحلیل‌های آماری؛ رشد، فرود و دوباره رشد

بعد از تشریح آماری رویدادهای کتاب‌محور، در بخش دیگری از مقدمه به تحلیل‌ها و نمودارها پرداخته شده است. «چنان‌که نمودارهای زیر نشان می‌دهد، هم تعداد جشنواره‌ها و جایزه‌ها و هم کتاب‌های منتخب تا سال ۱۴۰۰ روند روبه‌رشدی داشته است. اما پس از آن شاهد فرازوفرود در این زمینه هستیم.

به‌طوری که در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰ شاهد کاهش تعداد جشنواره‌ها و جایزه‌ها هستیم. اما در سال ۱۴۰۲ تعداد این رویدادها مجدداً روند روبه‌رشدی داشته است. در حالی‌که سال ۱۴۰۳ نیز مجدداً شاهد کاهش جشنواره‌ها هستیم.

فصل‌ها

فصل یکم: جایزه‌های سالانه

- چهل‌ودومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

- سی‌ودومین جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

- سی‌ویکمین جشنواره کتاب سال دانشجویی

- بیست‌ونهمین جایزه کتاب سال دانشگاهی

- بیست‌وششمین همایش کتاب سال حوزه

- پانزدهمین جشنواره بین‌المللی فارابی

- پنجمین جایزه انتخاب کتاب برگزیده دانشگاهی

فصل دوم: جایزه‌های ادبی

- بیست‌ودومین جشنواره قلم زرین

- نوزدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر

- هجدهمین جایزه کتاب سال شعر خبرنگاران

- هجدهمین جشنواره ملی شعرجوان سوره

- هفدهمین جایزه ادبی جلال آل احمد

- هشتمین جایزه ابوالحسن نجفی

- ششمین جایزه ادبی الوند

- چهارمین جایزه قلم هگمتانه

- سومین جایزه شعر بهاران

- اولین جایزه ادبی باران

فصل سوم: جایزه‌های موضوعی

- بیست‌ودومین دوره انتخاب بهترین کتاب دفاع مقدس

- پانزدهمین جشنواره علامه حلّی

- ششمین همایش کتاب سال حکومت اسلامی

- پنجمین جایزه کتاب اشراق زنجان

- پنجمین جشنواره ملی کتاب سال انقلاب اسلامی

- پنجمین دوره جایزه کتاب سال قرآنی

- چهارمین همایش کتاب سال بانوان

- سومین جایزه کتاب سال مهندس مهدی بازرگان

- نخستین جایزه ملی پژوهش‌های برتر روابط بین‌المللی

فصل چهارم: جایزه‌های کودک و نوجوان

- بیست‌ودومین جشنواره کتاب رشد

- جایزه شورای کتاب کودک

- یازدهمین جازه کتاب مهر

- نهمین دوره اهدای نشان لاک‌پشت پرنده

- دومین جایزه مرغک

- نخستین جشنواره ملی کودک و نوجوان

- اولین جشنواره ملی ادبیات و نوجوان شیراز

فصل پنجم: جایزه‌های استانی

- بیست‌وهفتمین دوسالانه جایزه کتاب سال استانی اصفهان

- بیست‌وسومین جایزه کتاب سال استانی کرمان

- نوزدهمین و بیستمین جایزه کتاب سال استانی خراسان رضوی

- هفتمین جایزه کتاب سال استانی ایلام

- ششمین جایزه کتاب سال استانی آذربایجان غربی

- پنجمین جایزه کتاب سال استانی آذربایجان شرقی

- چهارمین جایزه کتاب سال استانی فارس

- چهارمین جایزه کتاب سال استانی قزوین

«کتابشناسی توصیفی؛ آثارمنتخب جایزه‌های کتاب ایران ۱۴۰۳» در ۵۰ نسخه به بهای ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و ۴۵۸ صفحه، از سوی خانه کتاب و ادبیات ایران منتشر شده است.

منبع +