گزارشی مغشوش، رکوردشکنی اداره کتاب در صدورمجوز بدون بررسی

بررسی گزارش رسمی عملکرد سال ۱۴۰۴ دفتر توسعه کتاب و کتاب‌خوانی

گزارش رسمی یادشده اینجا  امده وقابل مطالعه است اما خلاصه ان در این نمودار بیان شده:

توضیح نمودار

ازمجموع 116335 عنوان کتاب ثبت شده درسال 1404 درسامانه بررسی کتاب، تعداد 68730عنوان حدود 60درصد بدون بررسی توسط دبیرعلمی بلامانع ومجوز صادر شده و فقط 47605عنوان یعنی 40درصد در گروه های علمی بررسی شده است

درحالی که درسال 1403 طبق همین گزارش رسمی تعداد کتب ثبت شده 102880عنوان بوده که تعداد 46244 عنوان آن یعنی 45درصدکتب ثبت شده بدون بررسی توسط دبیرعلمی بلامانع و مجوزصادر شده و تعداد 56636عنوان یعنی 55درصد درگروه های علمی بررسی شده است

این مطلب را مدیراداره کتاب به صراحت بیان می کند:

در سال گذشته در مجموع ۱۲۰‌هزار و ۹۲۴ مجوز پیش از چاپ صادر شد که از این تعداد ۶۸‌هزار و ۷۳۰ اثر (حدود ۶۰ درصد) شامل کتاب‌های علمی و دانشگاهی، دانشنامه‌ها، کمک‌آموزشی‌ها، دایره‌المعارف‌ها و چاپ مجدد بودند که مجوز آن‌ها در کمتر از دو روز صادر شد. این رقم نسبت به سال قبل ۴۸ درصد افزایش داشته است

برای بررسی و راستی ازمایی این گزارش و اینکه درسال 1403 به مقدار40درصد بدون بررسی مجوزصادرشده ودرسال 1404 به 60درصد افزایش یافته ناشی ازچیست؟

برای تبیین آن نیاز به چند توضیح است:

طبق ماده 12 مصوبه 660 شورای عالی انقلاب فرهنگی مسئولیت اجرای سیاست­ها و ضوابط بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است

متن کامل مصوبه اینجا

msvbh-aslahy-ahdaf-syastha-v-zvabt-nshr-ktab13890124.pdf [228.65 کیلوبایت] (حجم: 2)

 قابل دریافت است

طبق ماده 5 مصوبه، کارگروه های علمی استانی برای بررسی شکل می گیرد که ازستاد وزارتخانه در10استان تشکیل شد ولی ازمهر1402تااردیبهشت 1403 بررسی استانها حذف و همه متمرکز درستاد وزارت شد

شیوه بررسی

براساس تجربه ازسال 1395تا اردیبهشت1403 که به عنوان دبیرعلمی استان قم بودم مراحل بررسی را توضیح می دهم:

پس ازثبت کتاب درسامانه، ابتدا همه کتابهای ثبت شده برای دبیرعلمی ارسال می شود. دبیرعلمی  کتبی که قبلا مجوز گرفته و پس از تاریخ مجوز قانون تازه ای نسبت به محتوای ان مصوب نشده، یا کتب علوم خالص و...که اطمینان است ازنظر ضوابط نشر مشکلی ندارد، بدون بررسی بلامانع می کند تامجوز ان صادر شود...

اما بقیه کتابها به تناسب موضوع به گروه های تخصصی ارسال می شود تا به کمک همکاران گروه بررسی و اعلام نتیجه شود، چنانچه مخالفتی باضوابط نداشته باشد بلامانع می شود، و اگر تعارضی داشت مشروط به اصلاح و چنانچه اساس کتاب مخالف ضوابط نشر وقابل اصلاح تشخیص داده شد غیرمجاز می شود که غیرمجازی قطعی فرآیندی طولانی دارد

اینکه درسال 1403 دبیرعلمی ستاد 40درصد کتابها را بدون بررسی درگروه های تخصصی بلامانع کرده که ان هم رقم بالایی است، و برخلاف انچه درگزارش امده این تعداد کتب اموزشی و...نداریم، در 1404 به 60درصد افزایش یافته است زنگ خطری جدی است که ناشی از دیدگاه تیم فعلی معاونت فرهنگی واداره کتاب است.

معاون فرهنگی فعلی که از1396تا1400 عهده دار همین سمت بود ومشکلات عدیده ای در دوره ایشان پدید آمد، ازصدورمجوزهای نامناسب، که درمواردی بادخالت شخص رهبرشهید ره و درمواردی ورودسازمان بازرسی، احضار به دادگاه و...، در این دوره درپاییز1403 به انحای مختلف باانتصاب مجدد ایشان مخالفت کردم. اما وقعی گذاشته نشد و این تیم که از روزهای اخرپاییز1403مستقرشدند با رویکرد و نگرشی خاص خود که عملا موافق اصل ممیزی نیستند، کار را اغاز کردند و به انحای مختلف دور زدن مقررات وبیشترین مورد آن تلاش برای صدور مجوز بدون بررسی توسط دبیرعلمی،

به دلیل اینکه زمان جنگ است وباید همه توجه ها متوجه این مساله باشد از تفصیل بیشتر خودداری می کنم و تفصیل را ان شاءالله به بعداز پیروزی موکول می کنم، اگر عمری باشد...؛ اما حساسیت موضوع فرهنگ وتاثیر سوء صدور مجوز برای کتبی که ضوابط  ان در مصوبه 660 امده، فقط به یک مورد اشاره می کنم:

در دوره قبل وزارت وزیر فعلی، و معاونت فرهنگی فعلی، و دبیرعلمی فعلی، کتابی در26جلد توسط دبیرعلمی بلامانع شد، که یا براثرسهل انگاری یا خدای نخواسته گرایشی به..یا دستور غیرقانونی مقام های وزارتی، توسط دبیرعلمی بلامانع شد.

من ان زمان عضوهیات خرید بودم و با تعجب اعضای هیات خرید ازصدور مجوز برای چنین کتابی..... ، این کتاب بادستور مقام های نظارتی بررسی مجدد شد. نتیجه بررسی کتاب:

از26جلدی که بلامانع شده بود، دربررسی کتاب، فقط یک جلد بلامانع و یک جلد هم غیرمجاز وغیرقابل اصلاح و24 جلد هم بامشروطی های بسیار زیاد...که بیشتر باز نمی کنم....

که البته از اوایل استقرار این تیم دردولت14 واعتراض اینجانب به روندها، از هیات خرید حذف شدم و از بهمن1403دیگر به جلسات دیگر هم دعوت نشدم....

نکته مهم این است که این ادعای مدیر اداره کتاب در گزارش رسمی درست نیست که کتبی که بدون بررسی مجوز می گیرد، کتب درسی و تجدید چاپ است، که اتفاقا کتب چاپ اول 1404بیش از6000عنوان از1403 بیشتر بوده! ضمن انکه ان کتاب26جلدی، از نام کتاب و سوابق ناشر درنشر چنین کتابهایی، کاملا مشخص است که قابلیت بلامانع شدن بدون بررسی را نداشته. وهیچ وقت هم دلیل بلامانع کردن اولیه که چه کسی دستور داده، بیان نشد...

قاطعانه عرض می کنم تعداد قابل توجهی از کتابهای مجوزداده شده در دوره فعلی، نباید مجوز می گرفته، لذا طبق ماده8 مصوبه 660 شورای عالی انقلاب فرهنگی، دبیرخانه این شورا درمورد این 60درصد کتابی که بدون بدون بررسی مجوز گرفته ورود کنند وحداقل چندمورد آن برای راستی آزمایی بررسی شود....  

 به دلیل تاثیرات سوء این رویه ضروری است علاجی جدی صورت گیرد واین روند متوقف شود.

به دلیل عرض شده ازبررسی موارد نادرست گزارش خودداری می کنم...

درهمین جا مناسب است یادی کنم ازخدمات ارزشمند سرکارخانم مرجان نوذری که حدود 20 سال درسمت معاونت اداره کتاب در دولت های مختلف وباگرایش های متفاوت اما با درایت ودقت هم پایبند به رعایت ضوابط بود وهم رضایت مراجعه کنندگان را رعایت می کرد متاسفانه ازابتدای 1402 به کارایشان خاتمه دادند و بازنشسته شد و حسرت دوران مدیریت ایشان همچنان باقی است