سلطنت‌زدایی

درآمد

دکترحسین انتظامی معاون توسعه و مدیریت منابع وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی ازمعدود مدیران باتجربه جوان، تحول گرا و دارای درک بلند وراهبردی خصوصا درحوزه فرهنگ است. تحصیلات ایشان ارتباطات ورسانه است، لذا در دولت یازدهم معاونت مطبوعاتی این وزارت خانه را عهده داربود. با دخالت سیاسی که ایشان از این معاونت حذف شد، به معاونت سینمایی ورییس سازمان سینمایی دولت دوازدهم منصوب شد. دراین معاونت هم منشاتحولاتی بزرگ بود.ایشان بنیانگذار روزنامه جام جم در زمان ریاست دکترعلی لاریجانی درصداوسیما بود درتابستان گذشته از کاندیدهای مطرح وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی بود که طبعا درصورت تحقق آن شاهد تحولات مورد نیاز فرهنگ کشور می بودیم. خوشبختانه دربهترین انتصاب وزیر فرهنگ وارشاد دولت چهاردهم، ایشان عهده دار معاونت توسعه ومنابع انسانی این وزارت شد. شاید باتوجه به سابقه، تحصیلا وتجربیات برای اغلب دوستان تعجب برانگیز بود. اما بانگاه تحول گرای ایشان امیدواریم شاهد تحولی در وزارت ارشاد وکل حوزه فرهنگ باشیم. ایشان درکانال تلگرامی خود با عنوان تجربه نگاری مدیریتی یادداشت های ارزشمندی می آورد که همه قابل استفاده مدیران فرهنگی کشور است. این یادداشت که در زیر می آید از جدیدترین یادداشت ها ونشان از روح بلند ایشان است. ایشان علاوه دبیرکارگروه قانون شفافیت که دبیرخانه آن دروزارت فرهنگ وارشاد اسلامی واخیرا طی یادداشتی برای پیگیری شفافیت سامانه بررسی کتاب یادداشت اورد که در ذیل خواهد آمد

کتاب ناب

سلطنت‌زدایی

در دوره آقای احمدی‌نژاد، اسم معاونت اداری-مالی در دستگاه‌ها عوض شد و نام پرطمطراق «معاونت توسعه و مدیریت منابع» را بر آن گذاشتند. اما آیا رویکردها هم تغییر کرد؟ این آسیب، متاسفانه عمومی است. از آنجا که نمی‌توانیم کار بنیادی کنیم ساده‌ترین راه را می‌رویم: اسم‌های قلمبه-سلمبه می‌گذاریم تا چند کار صورت بگیرد: دستاورد سازی، ارضای عقده‌ها و مرعوب‌ کردن مخاطب. این روش، جواب داده و هنوز هم سکه رایج است.
این معاونت‌ها در دستگاه‌ها سلطنت خاصی دارند چرا که پول و امکانات دست آنهاست؛ حتی عملا اینجوری جا می‌اندازند که رئیس واقعی منم! آنها که توسعه‌نیافته‌ترند و یا شخصیتی مملو از کمبود دارند ادای خان‌ها را هم در می‌آورند: رعیت با گردنی کج از آنان خواسته‌ای داشته باشد و آنان با حسی خدای‌گون تعیین سرنوشت کنند و کرامت و بزرگواری و مهربانی خود را به رخ بکشند. این رویه، ضدتوسعه است چون الگوریتم ندارد، کرامت انسانی را به چالش می‌کشد و آغشته به تبعیض است.

١- این معاونت، پشتیبانی است. یعنی شرافت ذاتی ندارد. اصالت و شرافت در هر دستگاهی مربوط به واحدهای عملیاتی و تخصصی است که فلسفه وجودی آن دستگاه را ساخته است. بخش‌های پشتیبانی برای تامین محافظت از آنهاست و فرع بر آنها؛ و لذا حق ندارند خود را برتر ببینند. 

٢- بهترین کارویژه این معاونت می‌تواند چیز دیگری باشد: شیوع تفکر برنامه‌پذیری، افزایش بهره‌وری و طراحی و بهبود مستمر سیستم اداری و مالی.
این معاونت با ابزاری که در اختیار دارد (ساختار و پول) می‌تواند و باید ضامن سیاست‌ها و رویکردهای اصلی باشد؛ تولید فرهنگ سازمانی کند؛ مانع آتش به‌اختیاری و خواب‌نمایی و تبعیض و سلایق فردی شود.

٣- امور منابع انسانی در این معاونت جایابی شده است که بویژه شامل جذب، آموزشی، بهسازی و ارتقاء نیروی انسانی است به نحوی که اولا فعالیت و ثانیا رضایت شعلی را بالا ببرد. استقرار نظام حقوق و دستمزد به‌طور شفاف و بویژه ضد تبعیض از الزامات است. تبعیض، اصلی‌ترین عامل در اُفت رضایت شغلی است.

۴- وظیفه این معاونت ضابطه‌گذاری‌های مناسب، منطقی و روزآمد است و نگاه تحولی (و نه مکانیکی و تکراری و میراث‌پرستی) باید بر آن حاکم باشد.

۵- این معاونت ، امانت‌دار واحدهای تخصصی است؛ جمعدار اموال آنهاست، بانک آنهاست. مگر بانک، خود را مالک سرمایه‌های سپرده‌گذارانش می‌داند؟ پس مالک پست‌های اداری نیست که با پارتی‌بازی و در خفا آنها را توزیع کند. پس رب و ذوالرقاب نیست که روزی‌ها به دست او باشد. پس در ازای انجام وظیفه‌اش حق ندارد کسی را منت‌دار کند.

چنین رویکردهایی، از این معاونت، سلطنت‌زدایی می‌کند. در عوض، اقتداری یگانه به آن می‌بخشد.

منبع +

فهرست تقاضاهای مجوز کتاب:

اینجا   

هدف:
١- اطلاع فعالان نشر از کتاب‌هایی که قرار است بزودی وارد بازار کتاب شود.
٢- جلوگیری از ضایع شدن حق مترجمی که کتابش را زودتر داده است. قبلا این اتهام وجود داشت که بعضا به ناشری که یک کتاب را دیرتر از ناشر دیگر ترجمه کرده زودتر مجوز داده شده است. 
٣- مشخص شدن کتاب‌هایی که به دلایل نظارتی یا سایر دلایل، مجوز نگرفته‌اند (با مقایسه این جدول و فهرست مجوزهای صادره) بزودی این دو جدول، ادغام می‌شوند.
۴- نفس این اعلام، سبب می‌شود سرعت بیشتری به کار داده شود چون کارگزاران، خود را در اتاق شیشه‌ای می‌بینند.

 کتاب ناب

امیدوارم باباورمندی ایشان به شفافیت، زمینه نمایش دایمی سامانه مجوز کتاب را درسامانه شفافیت الزام کنند تااحیانا کتابهایی که چندماه درگردونه بررسی رسوب کرده، زمینه رفع این معضل هم فراهم شود

بخش دوم

سلطنت‌زدایی/ ٢

در یکسال گذشته و در وزارت فرهنگ، شاهد برخی سلطنت‌زدایی‌ها از معاونت توسعه مدیریت و منابع بوده‌ایم:

١- جابجایی پُست‌های اداری بدون درخواست یا موافقت معاونان ذیربط ممنوع شد. زیرا پست‌ها امانتی است نزد این معاونت و حق ندارد بدون اطلاع معاونت ذیربط، مرحمت و بده‌-بستان و گروکشی کند.

٢- با استقرار عاملان ذیحساب در معاونت‌ها نیازی نیست هزینه‌های تنخواه خود را به این معاونت بفرستند تا دیگر مجبور نباشند برای اخذ تایید، التماس کنند. البته بدیهی است استانداردهای ابلاغی را لازم است رعایت کنند.

٣- سطح استفاده معاونان و مدیران این معاونت از امکانات به اندازه مدیران همطراز پایین آمد. دلیلی ندارد چند خودرو در اختیار این معاون باشد. او را صبح با سفیده بیاورند و شب با سیاهه ببرند! سطح پذیرایی دفتر او با همطرازان خود فرق کند و فخر هم بفروشد. فقط وقتی او به سفر استانی می‌رود به همکاران آن استان، پاداش داده شود و ...
از این نمونه‌ها فراوان است که متاسفانه در اکثر دستگاه‌ها رواج دارد. 

۴- عقد قرارداد با موسسات رسانه‌ای، انتشاراتی، قرآنی، سینمایی، پژوهشی و ... که معمولا با دستور وزیر و بدون اطلاع معاونان تخصصی صورت می‌گرفت متوقف شد. همان بودجه در اختیار معاونت‌ها قرار گرفت و وزیر مستقیما کار را به خود آنان ارجاع می‌دهد. معاونت‌های تخصصی صلاحیت مذاکره و تشخیص در حوزه‌های محتوایی دارند، نه معاون اداری-مالی.

۵- توزیع تخصیص‌ها به صورت شفاف (اطلاع معاونت‌ها از وضع یکدیگر) شد و تبعیض‌های مرسوم خاتمه یافت. آدم کاشتن آنها در دفتر برنامه و بودجه و یا امورمالی، موضوعیت خود را از دست داد و دیگر نیازی نیست که معاونت‌های تخصصی برای دریافت حق خود به دست‌بوسی معاون اداری-مالی بروند و یا اگر دیر به او سلام کنند مبغوض و مغضوب شوند! متقابلا در راستای برنامه‌محوری، اجرای هر گونه برنامه خارج از برنامه مصوب (مبادله‌شده) ممنوع است و در صورت مشاهده‌ی این برنامه‌های خلق‌الساعه و خواب‌نما شدن‌ها و رفتار برنامه‌ستیز، کل بودجه آن واحد تخصصی توسط دفتر برنامه و بودجه قفل می‌شود.

۶- آدم‌کاری و حامی‌پروری متوقف شد. معمولا مدیران میانی دوست دارند با این معاون، مرتبط باشند تا تقاضاهای خود را به نتیجه برسانند. بدیهی است در ازای این ارتباط، او امکان می‌یابد که در شمایل پدرخوانده، منویات خود در هر معاونت را بدون اطلاع بالاترین رده آن حوزه پیش ببرد و عملا نفر اصلی دستگاه شود.
وقتی با شفافیت و ضابطه‌مندی، دلایل یا زمینه‌های نیاز مدیران، منتفی شود خود بخود ارتباط و اِعمال نفوذ از بین می‌رود.

+